Functiemix: ‘gemiste kans’

Interview met Mark Jager (door Joëlle Poortvliet)

Bron: NSA Nieuwsbrief, editie april / mei 2009.

‘Volkomen terecht’ dat wordt geïnvesteerd in een betere beloning van de leraar. Maar ‘jammer en een gemiste kans’ dat deze investering geen kwaliteitsimpuls afdwingt. Mark Jager, directeur van de NSA, over de functiemix en het op orde krijgen van de gesprekkencyclus tussen leraar en schoolleider.

Jager: "We merken dat het onderwerp functiemix vooral technocratisch wordt benaderd: ‘hoe krijgen we op tijd het afgesproken percentage leraren in een hogere schaal?’ Dit terwijl het ontzettend belangrijk is om juist nu een kwaliteitsverbetering in te zetten, gekoppeld aan de functiemix."

Wat houdt de functiemix ook alweer in?

"Grofweg komt het neer op een gestuurde verdeling van de leraren over salarisschalen. Op dit moment zitten de meeste basisschoolleraren in schaal LA. In 2014 moet 39 procent in LB zitten en 2 procent in LC. Het idee is dat wanneer leerkrachten meer verdienen, het beroep aantrekkelijker wordt. Het Actieplan Leerkracht suggereert ook een kwalitatieve impuls aan het vak leraar te geven, maar in de praktijk zien we daar onvoldoende van terug."

Hoe kan dat?

"Er zijn geen algemeen geldende criteria voor wanneer een leraar naar een hogere schaal mag. Sommige besturen hebben wel afspraken gemaakt, bijvoorbeeld dat een ib-er in schaal LB komt, of iemand die er al tien jaar werkt. Nu ben ik niet per se voorstander van een generiek beoordelingsysteem waarin exacte voorwaarden zijn geformuleerd, maar ik hamer wel constant op de professionele dialoog die een schoolleider en leraar structureel samen moeten voeren."

Wat is het ideaalplaatje van de NSA?

"Dat scholen hun gesprekscyclus op orde krijgen. Pas wanneer na meerdere gesprekken een goed beeld ontstaat van de professionele ontwikkeling van de leraar, kan een schoolleider een gefundeerde beoordeling opstellen. Een paar zaken zijn daarbij erg belangrijk: Koppel hogere schalen aan een duidelijk onderscheidend takenpakket, door functies in te kleuren met bijvoorbeeld kwaliteitszorg of onderzoek in eigen praktijk. Beoordeel niet op basis van losse gesprekscycli, maar integreer de gesprekscyclus met schoolontwikkeling en baseer beoordeling op heldere individuele afspraken.

Kwaliteit moet het uitgangspunt zijn: hoe krijgen we zoveel mogelijk leraren bewust werkend aan hun ontwikkeling, niet: hoe krijgen we zo snel mogelijk die functiemix voor elkaar."

Hoe werken jullie hiernaar toe?

"Door schoolleiders te ondersteunen bij het inrichten van zo’n gesprekscyclus en de professionele dialoog. En omdat de behoefte aan een degelijke aanpak zowel vanuit de schoolleider als vanuit de leraar komt, zijn we samen met de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) een traject gestart onder de noemer ‘horen zien en niet zwijgen’ (Beoordelen van medewerkers)."

Waarom die samenwerking?

"In scholen werken schoolleiders en leraren samen aan goed onderwijs. Met het Actieplan Leerkracht wordt de leraar op een voetstuk geplaatst, maar je kunt onderwijsorganisaties (scholen) niet veranderen door je alleen op de leraar te richten. Ook de schoolleider en het bestuur staan voor onderwijskwaliteit, elk vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid. Vergeet niet dat zo’n beetje alles wat in het Actieplan Leerkracht staat door de schoolleider moet worden geïmplementeerd, ook de functiemix."

En de deadline?

"Kwaliteit moet leidend zijn. Scholen moeten de professionele dialoog starten en de gesprekscyclus geïntegreerd in schoolontwikkeling op orde hebben. Als dat vertraging betekent voor een kwantitatieve politieke doelstelling, is dat minder relevant. Beoordeling op onvoldoende betrouwbare en valide gronden zal veel problemen oproepen. Als hogere salarissen politiek zo urgent zijn, is een generieke salarisverhoging wellicht een optie. Belangrijker is dat zowel aan de politieke als de maatschappelijke wens wordt voldaan. En die luidde niet alleen ‘het lerarentekort aanpakken’, maar ook ‘de kwaliteit van het beroep en daarmee het onderwijs verbeteren’."

Noot voor de pers

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de NSA, telefoon 030-2347360, per e-mail: info@nsa.nl. Voor meer informatie over NSA kijkt u op www.nsa.nl.